kolano skoczka
7 sierpnia 2022 Columna Medica Zdrowie

Kolano skoczka – tendinopatia więzadła właściwego rzepki. Jak leczyć i zapobiegać


Według badań patologie kolana stanowią 28% wszystkich urazów zdiagnozowanych wśród populacji osób biegających, z czego 12% to tendinopatia więzadła rzepki – klasyfikowana jako jedna z najczęściej występujących. Schorzenie popularnie nazywane kolanem skoczka nie jest więc zarezerwowane tylko dla populacji osób wykonujących dyscypliny sportowe związane ze skokami. W artykule odpowiem na pytania: jak dochodzi do uszkodzenia i jakie są objawy? Kto jest najbardziej predysponowany? Jakie zastosować leczenie i profilaktykę?

Kolano skoczka – mechanizm uszkodzenia

Przedłużeniem wspólnego ścięgna wszystkich czterech głów mięśnia czworogłowego jest więzadło właściwe rzepki. Biegnie przez przednią powierzchnię rzepki do guzowatości piszczeli. Pełni ważną rolę w przekazywaniu sił  z mięśnia czworogłowego uda.

W celu wyjaśnienia mechanizmu uszkodzenia najczęściej pojawia się teoria związana
z przeciążeniem prostowników kolana. W trakcie biegu, kiedy kończyna dolna ląduje na podłożu, dochodzi do skurczu mięśnia czworogłowego uda i jednocześnie do  wydłużenia więzadła właściwego rzepki (obciążenie ekscentryczne). Na więzadło działają więc w tym momencie dwie przeciwstawne siły, które mogą kilkakrotnie przewyższać ciężar ciała biegacza. Sumujące się mikrourazy doprowadzają do uszkodzenia poszczególnych fibryli – to prowadzi do osłabienia ścięgna i do powstania dysfunkcji.

Objawy i czynniki ryzyka kolana skoczka

Kolano skoczka charakteryzuje się bólem przedniej części kolana. Jednak nie każdy ból
w przednim przedziale będzie oznaczał problem z więzadłem rzepki! Uraz powinien zdiagnozować specjalista. Najlepiej jeśli wstępną diagnozę potwierdzą badania obrazowe – np. ultrasonografia, rezonans magnetyczny. 

Wyróżnia się 4 etapy procesu chorobowego (wzorowane na skali Blazina i Kennedy):

Faza I –  Ból tylko po aktywności
Faza II – Ból w trakcie aktywności (nie wpływa na jakość biegu) i po aktywności
Faza III – Ból w trakcie aktywności (wpływa na jakość biegu) i po aktywności
Faza IV – Całkowite uszkodzenie ścięgna, ból uniemożliwia wykonywanie aktywności.

Zaawansowanie procesu określamy także na podstawie czasu trwania objawów:

  • Ostre – od 0 do 6 tygodni
  • Podostre – 6-12 tygodni
  • Przewlekłe – więcej niż 3 miesiące

Czynniki predysponujące do wystąpienia kolana skoczka

  • Zewnętrzne: zwiększona częstotliwość treningowa, zwiększona intensywność treningu (zdecydowanie najbardziej predysponowani są zawodowi sportowcy), nieabsorbująca nawierzchnia
  • Wewnętrzne: wzrost, waga, zakres ruchu w stawach kończyn dolnych ( np. ograniczenie zgięcia grzbietowego stopy, zwiększona pronacja stawów skokowych), nierówne kończyny dolne,  zwiększone napięcie grupy kulszowo-goleniowej
    i mięśnia czworogłowego uda.

Leczenie kolana skoczka

Niestety nie ma jednej sprawdzonej metody leczenia kolana skoczka. Musimy pamiętać, że zaburzenie przebiega bez komórek nacieku zapalnego, jest określane jako zwyrodnienie. Bezcelowe jest zatem stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W przypadku tego schorzenia przeciwwskazane są także iniekcje z kortykosteroidów – może to spowodować uszkodzenie więzadła. Pomocne jest za to stosowanie PRP (osocze bogatopłytkowe), skleroterapii (iniekcje z polidocanolu).

W leczeniu tendinopatii więzadła właściwego rzepki stosujemy protokół treningowy podzielony na 4 etapy (izometryczny, izotoniczny, pliometria, powrót do pełnej aktywności). Nie powinno się całkowicie rezygnować z aktywności, odpowiednio zaplanowany trening wykazuje bardzo dużą skuteczność w leczeniu kolana skoczka – prowadzi do przebudowy uszkodzonego ścięgna. Z działki fizjoterapeutycznej pomocniczo stosujemy również: krioterapię miejscową, falę uderzeniową, INDIBA, suche igłowanie, kinesiotaping, terapię powięziową. Zabieg operacyjny jest ostatecznością, stosujemy go w momencie gdy zawiodą metody zachowawcze.


Przykładowy protokół treningowy

Trening będzie najbezpieczniejszy, jeśli będzie zaplanowany przez specjalistę!

  • Etap I (izometryczna) – polegać będzie na napinaniu mięśnia czworogłowego bez zmiany jego długości.

Cel: redukcję dolegliwości bólowych, stopniowe obciążanie więzadła. 

Ból w trakcie ćwiczeń powinien się utrzymywać na poziomie nie większym niż 3/10 (wg skali numerycznej NRS).

Napięcie utrzymujemy przed 45 sekund, powinno wynosić ok. 70% maksymalnego napięcia izometrycznego mięśnia (obciążenie wyznaczamy na zdrowej kończynie dolnej), 2 minuty przerwy pomiędzy powtórzeniami.

Trening 2-3 razy w tygodniu. Od pierwszego dnia treningu stosujemy ćwiczenia wzmacniające pozostałe grupy mięśniowe –  między innymi pośladki i łydki! W fazie ostrej schorzenia przeciwwskazane jest rozciąganie mięśnia czworogłowego uda!!! Możemy za to rozciągać pozostałe grupy mięśniowe.

Ćwiczenie 1.  Wyprost kolana i utrzymanie napięcia 45 sekund, 2 minuty – powtarzamy 5 razy, 2 razy dziennie

W pozycji końcowej kolano pozostaje w lekkim zgięciu. Do wykonania ćwiczenia możemy wykorzystać urządzenie na siłowni służące do wzmacniania mięśni czworogłowych uda (leg extension).

Kolano skoczka
Kolano skoczka

Ćwiczenie 2. Hiszpański przysiad, utrzymanie pozycji 45 sekund, 2 minuty przerwy – powtarzamy 5 razy, 2 razy dziennie

Zgięcie kolana 70-90 stopni, przy wykonywaniu ćwiczenia obunóż kąt można zwiększyć.

kolano skoczka ćwiczenia
kolano skoczka ćwiczenia

  • Etap II (izotoniczny) – długość mięśnia czworogłowego zmienia się, ale obciążenie pozostaje takie samo podczas wykonywania ćwiczenia

Ból w trakcie ćwiczeń powinien się utrzymywać na poziomie nie większym niż 3/10 (wg skali numerycznej NRS).

Obciążenie treningowe  – ciężar wyznaczamy na zdrowej nodze. Tak dobieramy obciążenie, żeby móc początkowo wykonać 3-4 serie po 15 powtórzeń w pełnym zakresie ruchu. Obciążenie zwiększamy co 2 dni – pod warunkiem, że ćwiczenia z poprzednim obciążeniem powodują mniejsze dolegliwości bólowe lub ból zanikł całkowicie. Dochodzimy do 3-4 serii po 6 powtórzeń w pełnym zakresie ruchu. Najlepiej jeśli obciążenie dobierze specjalista.

Ćwiczenia z tego etapu powinny być powtarzane 2 razy w tygodniu przez osoby, które powróciły do pełnej sprawności – jako profilaktyka.  

Ćwiczenie 1. Wykorzystujemy pozycję  z 1 etapu, ale tym razem wykonujemy naprzemiennie zgięcia i wyprosty kolana z taśmą, wolne tempo. Początkowo 3-4 serie po 15 powtórzeń. 

Kolano skoczka ćwiczenia
Kolano skoczka ćwiczenia

Ćwiczenie 2. Split squat – kolanem nie dotykamy do podłoża, ale schodzimy możliwie jak najniżej. Początkowo 3-4 serie po 15 powtórzeń. 

Kolano skoczka ćwiczenia
Kolano skoczka ćwiczenia

Ćwiczenie 3. Suwnica obunóż lub jednonóż. W końcowej fazie ćwiczenia kolano pozostaje w lekkim zgięciu.

Kolano skoczka ćwiczenia
Kolano skoczka ćwiczenia
Kolano skoczka ćwiczenia
Kolano skoczka ćwiczenia

  • Etap III

Cel: Odtwarzamy prawidłowe wzorce ruchowe.

Minimalny ból w trakcie ćwiczeń. Stopniowo zwiększamy obciążenie – do ciężaru dla zdrowej nogi. Kontynuujemy ćwiczenia z fazy 2, dokładamy ćwiczenia pliometryczne:

–  Skoki w miejscu obunóż, jednonóż
–  przeskoki obunóż, jednonóż
–  biegi z nagłym zatrzymaniem, z nagłą zmianą kierunku

  • Etap IV Powrót do aktywności

Gdy dolegliwości bólowe ustąpią całkowicie, możemy wrócić do treningu biegowego. Pamiętajmy o wykonywaniu profilaktycznie ćwiczeń z 2 etapu, 2 razy w tygodniu.

Ważne uwagi do planu treningowego:

Utrzymujący się ból po treningu >5 w skali NMRS –  wskazuje na dobór za dużego obciążenia, konieczne zmniejszenie. Do kolejnego etapu przechodzimy jeśli ból w trakcie wykonywania ćwiczeń z poprzedniego etapu jest minimalny lub ustąpił – ta sama zasada dotyczy zwiększania obciążenia w 2 i 3 fazie treningu.

  • Profilaktyka

Do profilaktyki zaliczamy między innymi:

  • Regularny stretching po treningu – mięśnie czworogłowe, kulszowo-goleniowe
  • Zestaw rozciągająco mobilizujący
  • Ćwiczenia mm core
  • Ćwiczenia ekscentryczne (przykłady pokazane w 2 etapie treningu)
  • Wkładki absorbujące wstrząsy

Autorem tekstu jest mgr Magdalena Wysocka-Śmiechowska z Columna Medica. Terapeutka zajmująca się na co dzień rehabilitacją dorosłych metodą IBITA Bobath oraz terapią manualną pacjentów ortopedycznych wg koncepcji Kaltenborn-Evjenth. Stara się regularnie podnosić swoje kompetencje przez uczestnictwo w szkoleniach.

columna medica
Columna Medica

Columna Medica - nowoczesna klinika rehabilitacji połączona z 4-gwiazdkowym hotelem oraz strefą Medical SPA & Wellness, położona w otoczeniu 100-letniego lasu, w pobliżu Łodzi. To miejsce, w którym Goście jednocześnie mogą zadbać o swoje zdrowie pod okiem profesjonalistów, jak i wypocząć dzięki dedykowanym zabiegom SPA