Sprawdź: Bezpłatne plany treningowe
Biegi przełajowe od dłuższego czasu aspirują do powrotu na igrzyska olimpijskie. Tymczasem w programie przyszłorocznej Uniwersjady (Zimowej) znalazł się właśnie cross, czyli bieg na przełaj, dając nadzieję na kolejne kroki w celu popularyzacji i podniesienia prestiżu takich biegów. Uniwersjada dla „przełajowców” będzie w latach nieparzystych, a w parzystych dalej będą rozgrywane Akademickie Mistrzostwa Świata w Biegach Przełajowych (najbliższe już 14–15 marca 2026 r. w Cassino we Włoszech). Dużą zmianą w regulaminie Uniwersjad jest powrót do większego przedziału wiekowego 17–28 lat (zachęcając do dłuższego studiowania?), a także wiele nowych konkurencji w ramach akademickich zmagań, m.in. HYROX.
Biegi przełajowe miały swój debiut na letnich igrzyskach olimpijskich w 1912 roku w Sztokholmie. Po ośmiu latach rozegrano je w Antwerpii w 1920 r., a ostatni raz w programie igrzysk znalazły się w 1924 r. w Paryżu. Medale przyznawano wtedy zarówno indywidualne, jak i w klasyfikacjach zespołowych poszczególnych reprezentacji narodowych. Polska po raz pierwszy uczestniczyła w igrzyskach olimpijskich w 1924 r., jednak nie wystawiliśmy w przełajach żadnego zawodnika (jedyną kobietą startującą w polskiej ekipie była szpadzistka Wanda Dubieńska). Ogółem w lekkiej atletyce nikt nie dostał się nawet do finału (nie zdobyliśmy żadnego punktu za czołową „ósemkę”), a najlepszym występem można ocenić 12. miejsce Antoniego Cejzika w dziesięcioboju. Później biegi przełajowe nie znalazły się już na żadnych igrzyskach, więc kolejnej szansy nie było.
Przełaje aspirowały do znalezienia się w programie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2018 roku w południowokoreańskim Pjongczangu. Po niepowodzeniu tej inicjatywy, Komitet ds. Biegów Przełajowych przy IAAF (dzisiaj World Athletics) czynił starania o włączenie przełajów do programu Letnich Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 2024 roku. Pierwszym krokiem w tym kierunku było rozegranie biegów przełajowych w ramach Igrzysk Olimpijskich Młodzieży w 2018 roku w Buenos Aires, choć nie były one samodzielną konkurencją medalową. Wszyscy zawodnicy, którzy uczestniczyli w biegach na 1500 m, 3000 m i 2000 m z przeszkodami, by walczyć o medale, musieli wziąć udział w drugim etapie – biegu przełajowym. Ci, którzy zakwalifikowali się do finałów mieli tylko jeden dzień przerwy między biegami. Liczyła się łączna punktacja z miejsc w obu biegach, osobno dla 1500, 3000 i 2000 m z przeszkodami + bieg przełajowy. Najbliższe, czwarte Letnie Młodzieżowe Igrzyska Olimpijskie Młodzieży odbędą się w Dakarze w Senegalu. Pierwotnie zaplanowano je na 18 dni w 2022 r. i miały w swoim programie bieg przełajowy w klasyfikacji indywidualnej. Ostatecznie zawody przeniesiono o 4 lata i odbędą się w dniach 31.10-13.11.2026 r. Po zmianie daty z programu lekkiej atletyki zniknęły biegi przełajowe. Dodano za to 10 innych sportów: kajakarstwo, golf, hokej, karate, pięciobój nowoczesny, strzelectwo, wspinaczkę sportowa, surfing, tenis i podnoszenie ciężarów. Na młodzieżowych igrzyskach przygoda z przełajami zakończyła się po jednej edycji, łączonej z biegami stadionowymi.
Pełnoprawne igrzyska olimpijskie wciąż nie doczekały się powrotu przełajów do swojego programu (ani na zimowych, ani na letnich), choć szef World Athletics – Sebastian Coe w ubiegłym roku „wyrażał optymizm” w kwestii dołączenia przełajów do zimowych igrzysk olimpijskich w 2030 r. we Francji. Na odważny krok zdecydowali się za to włodarze Międzynarodowej Federacji Sportu Akademickiego – FISU (Fédération Internationale du Sport Universitaire), dołączając biegi na przełaj do przyszłorocznej Zimowej Uniwersjady w Chinach, która odbędzie się za mniej niż rok.
Najbliższa Zimowa Uniwersjada zaplanowana jest w dniach 15–25 stycznia 2027 r. w Changchun w prowincji Jilin w Chinach. Z kolei Letnia Uniwersjada 2027 (po raz ostatni pod nazwą Summer World University Games) odbędzie się w prowincji Chungcheong w Korei Południowej w terminie 1–12 sierpnia 2027 r.
Komitet Wykonawczy FISU podczas obrad w Changchun (i wizytacji przygotowań do Zimowej Uniwersjady) wprowadził kilka reform dla studentów-sportowców, którzy chcą walczyć o medale na Uniwersjadzie, czyli najważniejszych światowych igrzyskach akademickich. Bardzo ważną informacją jest włączenie biegów przełajowych już do najbliższej Zimowej Uniwersjady, co daje szansę na dodatkowy prestiż i promocję, a także „wejście” przełajów do wielkiej imprezy globalnej.
Pamiętajmy, że biegi przełajowe od 1968 r. (kobiety od 1976 r.) są rozgrywane w ramach Akademickich Mistrzostw Świata, a najbliższe odbędą się już w marcu tego roku w Cassino we Włoszech. Zimowa Uniwersjada z przełajami ma się odbywać na przemian z AMŚ, tak więc co roku czeka nas akademicka rywalizacja o zasięgu światowym w crossie.
Drugą dużą reformą jest zwiększenie limitu wieku pozwalającego na start w Uniwersjadzie. Teraz jest to przedział 17–28 lat (przepis nie dotyczy koszykówki, gdzie dalej obowiązuje limit 17–25 lat). Pozwoli to większej grupie zawodników na udział w tej imprezie, np. doktorantom, osobom łączącym studia z zawodowym sportem lub studentom mającym przerwy w edukacji. Jest to też szansa dla bardziej doświadczonych zawodników na udział w Uniwersjadzie, ale też ryzyko trudniejszego „przebicia” się do uniwersjadowej kadry młodszym studentom.
Zatwierdzono też przywrócenie oryginalnej nazwy „Uniwersjada”, która zastąpiła anglojęzyczną nazwę „World University Games”, stosowaną w minionych latach.
W 2027 roku sportami dodatkowymi na Zimowej Uniwersjadzie w Changchun 2027 będą skialpinizm oraz łyżwiarstwo szybkie. Na Letniej Uniwersjadzie 2027 dodatkowe dyscypliny to: golf, wioślarstwo, siatkówka plażowa i para-taekwondo. Zatwierdzono przy okazji program Letniej Uniwersjady w Karolinie Północnej w USA w 2029 roku, gdzie fakultatywnymi dyscyplinami będą: piłka nożna, baseball/softball, rugby siedmioosobowe oraz koszykówka 3×3 na wózkach.
W przyszłym roku FISU planuje także organizację zawodów HYROX, zarówno na poziomie krajowym, jak i światowym. Będą to pierwsze tego typu wydarzenia w sporcie akademickim.
Podczas obrad w Chinach władze FISU zatwierdziły strategię rozwoju do 2031 r. Koncentrujące się ona na czterech obszarach:
– Strategia FISU do 2031 r. koncentruje się na obszarach kluczowych dla naszego przyszłego rozwoju – podkreślił sekretarz generalny FISU Matthias Remund. – W tym przypadku mniej znaczy więcej, a dzięki jaśniejszemu określeniu naszych celów, przy ciągłej współpracy wszystkich członków „Rodziny FISU”, wierzę, że uda nam się ją wdrożyć i z optymizmem patrzeć na przyszłość sportu uniwersyteckiego – dodał.
Strategia opiera się na wizji „doskonałości umysłu i ciała poprzez sport uniwersytecki” oraz na „fundamentalnych wartościach FISU: doskonałości, pasji, innowacyjności i pracy zespołowej”. Równolegle planowana jest również aktualizacja statutu organizacji. Projekty obu dokumentów zostaną przekazane do konsultacji narodowym federacjom sportu studenckiego, a w 2027 r. poddane pod głosowanie Zgromadzenia Ogólnego FISU.
Źródła: Dobre zmiany. Aleksandra Leszczyńska, pasja.azs.pl; fisu.net
