Po tym, jak w grudniu ubiegłego roku Australia zakazała osobom poniżej 16. roku życia korzystania z mediów społecznościowych, kolejny kraj wprowadza podobne regulacje. W trosce o zdrowie psychiczne dzieci francuski parlament przegłosował w tym tygodniu projekt ustawy ograniczającej korzystanie z popularnych platform społecznościowych u najmłodszych. Dodatkowo we francuskich liceach obowiązywać ma zakaz korzystania ze smartfonów, podobnie jak to ma miejsce u młodszych dzieci. Dyskusje na ten temat trwają też w Polsce, dlatego niedługo możemy spodziewać się także w naszym kraju systemowego ograniczenia dostępu do mediów społecznościowych takich jak Facebook, TikTok, Snapchat i Instagram.
W poniedziałek 26 stycznia br. francuskie Zgromadzenie Narodowe (niższa izba parlamentu) zdecydowaną większością głosów (130 do 21) przyjęło projekt ustawy, który zakazuje osobom poniżej 15. roku życia korzystania z mediów społecznościowych. Ustawa przewiduje, że „dostęp do usług mediów społecznościowej online zapewniany przez platformę internetową jest zabroniony osobom niepełnoletnim w wieku poniżej 15 lat”.
– Dzięki tej ustawie wyznaczymy jasne granice w społeczeństwie. Mówimy wprost: media społecznościowe nie są czymś nieszkodliwym. Obiecywały łączyć, a doprowadziły do podziałów – powiedziała po głosowaniu deputowana Laure Miller (Ensemble), cytowana przez Le Monde. – Celem jest ochrona zdrowia psychicznego naszej młodzieży, dlatego że zdajemy sobie sprawę, że media społecznościowe coraz bardziej kształtują ich umysły – dodała Miller.
Co ciekawe, zgodnie z projektem ustawy z zakazu wyłączone byłyby np. encyklopedie online, katalogi o treści edukacyjnej, naukowe bądź edukacyjne źródła czy platformy do udostępniania darmowego oprogramowania. Jest to sygnał na to, że umiejętne korzystanie ze smartfona będzie możliwe Z drugiej strony jednak, zakazem objęte mają być również funkcje społecznościowe w komunikatorach (np. w WhatsAppie) czy grach online (regulacje objęłyby m.in. Fortnite czy Robloxa), jeżeli narażają użytkowników na zagrożenia podczas interakcji.
Zmiany miałyby obowiązywać od początku nowego roku szkolnego, a więc 1 września 2026 r. Były premier Gabriel Attal, który jest szefem frakcji parlamentarnej partii Macrona – Odrodzenie, powiedział w poniedziałek, że liczy na to, iż izba wyższa (Senat) przyjmie projekt w połowie lutego. Po wejściu w życie ustawy platformy miałyby czas do 1 stycznia 2027 r. na weryfikację wieku swoich użytkowników i dezaktywację kont, które nie respektowałyby ograniczeń wiekowych.
– Od 1 września 2026 r. nasze dzieci i młodzież będą w końcu chronione. Będę nad tym czuwał – zapewnił prezydent Francji Emmanuel Macrone. Tłumaczył, że algorytmy silniej niż kiedykolwiek wpływają na psychikę młodego pokolenia, a państwo musi wreszcie postawić wyraźną granicę.
– Mózgi naszych dzieci nie są na sprzedaż, nie mogą podlegać manipulacjom, ani przez platformy amerykańskie, ani przez chińskie algorytmy – przyznał Macron w poprzedzającym głosowanie nagraniu w mediach społecznościowych.
Jednocześnie w uzasadnieniu projektu wskazano, że platformy będą musiały zadbać o skuteczne narzędzia do weryfikacji wieku , aby zapewnić efektywność tych rozwiązań. Macron mówił, że zakaz social mediów dla osób w wieku poniżej 15. lat jest zalecany przez naukowców i „powszechnie” popierany przez obywateli. Przypomniał, że Francja od 2018 roku jest pionierem w regulowaniu dostępu do nieodpowiednich treści. Rozwiązania oparte na AI (skanowanie twarzy w celu oszacowania wieku) i weryfikacja dowodem tożsamości zostały tam wprowadzone, by walczyć z dostępem nieletnich do pornografii.
Zgodnie z nową jurysdykcją, specjalny państwowy cenzor mediów sporządziłby listę mediów społecznościowych „uznanych za szkodliwe”. Byłyby one zakazane dla osób poniżej 15. roku życia. Powstałaby też lista „mniej szkodliwych witryn”, które byłyby dostępne, ale tylko za wyraźną zgodą rodziców. To podejście ma za zadanie oddzielenie platform opartych na uzależniających algorytmach „scrollowania” od serwisów edukacyjnych czy komunikatorów służących wyłącznie do kontaktu z grupą rówieśniczą.
Eksperci od zdrowia psychicznego alarmują, że czas spędzany na scrollowaniu mediów społecznościowych jest związany z epidemią depresji, przebodźcowania i zaburzeń koncentracji u dzieci.
Strefami wolnymi od ekranów mają stać się we Francji niedługo licea. Obecnie zakaz ten obowiązuje już we wszystkich francuskich szkołach podstawowych i gimnazjach (collège). Francuski rząd rozważa też wprowadzenie „szkolnych szafek na smartfony”, aby fizycznie odizolować uczniów od urządzeń w trakcie zajęć.
Jako pierwsza, najsurowsze obecnie przepisy w kwestii ograniczenia dostępu do social mediów dla dzieci wprowadziła Australia. Zakaz objął osoby poniżej 16. roku życia, a od czasu, kiedy wprowadzono zakaz (10 grudnia 2025 r.) platformy społecznościowe musiały usunąć prawie pięć milionów kont. Przepisy przewidują kary sięgające prawie 50 mln dolarów australijskich (ok. 120 mln zł) za złamanie tego prawa. Odpowiedzialność nie spada jednak ani na dzieci, ani na ich rodziców, a pilnować tego mają same media społecznościowe.
– Dziś możemy ogłosić, że to działa – powiedział na konferencji prasowej premier Australii Anthony Albanese. – To powód do dumy dla Australii. To było ustawodawstwo pionierskie na świecie, a dziś jest już naśladowane w innych krajach – dodał.
Giganci „Big Tech”, tacy jak Meta czy TikTok początkowo krytykowali przepisy jako „technicznie niewykonalne”, jednak udało im się szybko wdrożyć zaawansowane systemy rozpoznawania wieku, choćby na podstawie aktywności i analizy zdjęć profilowych.
Analogiczne do australijskich przepisy ochrony dzieci chce wprowadzić Wielka Brytania, a rozwiązania tego typu planuje też Dania. Tamtejszy rząd zapowiedział w listopadzie 2025 r., że zawarł porozumienie w sprawie wprowadzenia zakazu mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. lat. Przepisy mają wejść w życie w połowie 2026r.
Podobne zapowiedzi deklaruje Grecja, Hiszpania czy Irlandia. Na początku stycznia brytyjski rząd rozpoczął konsultacje w sprawie zakazu mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia.
W Polsce również trwają dyskusje dotyczące wprowadzenia stosownej ustawy ograniczającej nieletnim dostęp do mediów społecznościowych. Klub Koalicji Obywatelskiej ma przygotować do końca lutego poselski projekt ustawy w tej sprawie. To inicjatywa minister edukacji Barbary Nowackiej i posła KO Romana Giertycha.
Jak wynika z sondażu IBRiS przeprowadzonego na zlecenie dziennika „Rzeczpospolita”, ponad połowa respondentów (52,9%) uważa, że należy wprowadzić zakaz używania mediów społecznościowych do 16. roku życia. Co czwarty ankietowany (25,4%) uważa, że należy zorganizować kampanię edukacyjną o wpływie mediów społecznościowych na dzieci, ale decyzję w sprawie ograniczenia dostępu do tego typu portali trzeba zostawić rodzicom. Za utrzymaniem swobodnego dostępu dzieci do serwisów społecznościowych opowiada się niespełna co dziesiąty uczestnik badania (12,3%). 9,4% pytanych nie ma zdania na ten temat.
Nie powinniśmy się spodziewać, że prowadzenie zakazu dostępu do mediów społecznościowych zwiększy automatycznie zainteresowanie dzieci aktywnością fizyczną, zmniejszy hejt czy poprawi psychiczny dobrostan? Może się też okazać pogonią za złamaniem zabezpieczeń, może też w pewnym stopniu uniemożliwić jakikolwiek kontakt w tej grupie wiekowej. By stopniowo zmieniać nawyki potrzeba jeszcze większej edukacji, wsparcia psychologicznego i nauki higieny cyfrowej, bo same zakazy nie rozwiążą problemu i nie stworzą „cyfrowej ściany” przed zagrożeniami. Możemy się jednak spodziewać, że kolejne regulacje spowodują „efekt domina” w kolejnych krajach, by coraz lepiej walczyć z negatywnymi skutkami social mediów.
Źródła: Le Monde, PAP, Rzeczpospolita.
Były chodziarz, który nieustannie dokądś zmierza (wielokrotny reprezentant Polski i dwukrotny olimpijczyk – z Pekinu i Rio). Współautor biografii Henryka Szosta, Marcina Lewandowskiego i Adama Kszczota oraz książki „Trening mistrzów". Doktor nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Wykładowca na AHE w Łodzi, a także trener lekkoatletycznych klas sportowych w IV L.O. w Częstochowie. Działa też jako sędzia i organizator imprez, nie tylko sportowych.
