Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Zamknij
A188_524.jpg


Na podstawie “Ed McNeely, Five Rules of Heart Monitoring”
[Ed McNeely, fizjolog z University of Ottawa, peakcentre.ca]


Naukowcy i trenerzy nie ustają w ciągłym poszukiwaniu lepszych, bardziej efektywnych metod treningowych. Czasem stare, już nieaktualne metody są w stanie przez lata opanować jakiś sport i mogą być szkodliwe dla rozwoju sportowca. I to jest przypadek monitorów pracy tętna .


Tętno to łatwo mierzalna fizjologiczna cecha, która często jest używana aby oceniać intensywność sesji treningowej. Wraz z rozwojem rynku tanich i dokładnych monitorów pracy serca popularność używania tych urządzeń wzrosła dramatycznie. Właściwie stosowany pomiar tętna może być wartościowym wskaźnikiem treningowym dla zawodnika jednak zbyt wielu z nich stało się całkowicie zależnych od swoich monitorów pracy tętna.


Niech ten artykuł posłuży jako prezentacja problemów związanych z używaniem monitorów i dostarczy pewnych generalnych wytycznych dla bardziej efektywnego ich wykorzystania.


Zasada Pierwsza: Tętno jest charakterystyczne dla sportu jaki wykonujesz.


Możliwość użycia tętna do monitorowania intensywności wysiłku w trakcie sesji treningowej bierze się stąd, że istnieje liniowa zależność pomiędzy pochłanianiem tlenu przez organizm a tętnem. Jest to oczywiście ważna informacja jednak wynikają z niej dwa problemy.
Pierwszy: liniowa zależność zaczyna się „psuć” w okolicy 85% vo2max. Ponieważ wiele typów treningów interwałowych i większość treningów szybkościowych jest wykonywana powyżej tej granicy, samo tętno nie może być wykorzystywane do monitorowania tego typu treningu.
Drugi: nawet jeśli istnieje liniowa zależność pomiędzy intensywnością wysiłku a tętnem, to jest ona różna dla rożnych sportów: tętno biegacza będzie inne niż tętno wioślarza dla jakiejkolwiek intensywności. Jest wiele przykładów to potwierdzających.


Zasada Druga: Podczas sesji treningowych o stałym obciążeniu prędkość powinna być stała niezależnie od wzrostu tętna.


Tętno podlega wpływowi wielu czynników. Czas trwania treningu, stres emocjonalny, ubiór, temperatura, odwodnienie, przetrenowanie, brak snu, zmniejszona objętość krwi (na przykład po oddaniu krwi), wysokość n.p.m., roztrenowanie. Podczas długich sesji treningowych o stałym obciążeniu (60 minut i więcej) podniesiona temperatura ciała wpływa na podniesienie się tętna nawet o 20 bpm. Jeśli byś zatem chciał zwolnić aby utrzymać tętno w stałym, założonym przedziale zmieniłbyś intensywność treningu i efekt jaki miał on przynieść dla Twoich mięśni.


Zasada Trzecia: kiedy trenujemy w gorącym otoczeniu, w trakcie okresu kiedy poddani jesteśmy stresowi stosujmy subiektywnie odczuwane przez nas zmęczenie jako wskaźnik do treningu a nie monitor pracy tętna.


Trening w gorącym otoczeniu może podnieść tętno o 13 bpm. To może nam utrudnić właściwe użycie monitora pracy serca. W dalszych, późniejszych fazach naszego cyklu treningowego tętno może znacznie różnić się od tego jakie było we wcześniejszych cyklach naszego treningu dla takich samych obciążeń. Trudno przewidzieć czy będzie to wyżej czy niżej. Stres emocjonalny w pracy, szkole, na egzaminach wpływają na podniesienie tętna na treningu. W dodatku te rodzaje stresu wpływają ujemnie na jakość snu co dodatkowo podwyższa tętno.


Zasada Czwarta: nie porównuj wysokości tętna z innymi ludźmi.


Tętno na treningu to indywidualna cecha tak jak jest nią tętno maksymalne. Są ludzie, którzy stosują trening o tej samej intensywności a ich tętno różni się o 20-30 bpm w trakcie tej samej sesji treningowej. To niekoniecznie ma związek z ich stanem wytrenowania ale raczej z ich odziedziczonymi cechami. Porównywanie tętna z innymi ludźmi jest niepotrzebne i niemądre. Trening nie powinien opierać się na generalnych, wspólnych dla wszystkich wskazówkach dotyczących tętna ale na indywidualnej reakcji na wysiłek. Tętno 150 bpm może dla różnych ludzi oznaczać zupełnie coś innego.


Zasada piąta: zakresy treningowe powinny zostać określone na podstawie testów fizjologicznych.


Ponieważ tętno to indywidualna cecha osobnicza, odpowiedź organizmu na wysiłek i ponieważ może być zależne od poziomu wytrenowania, zakresy docelowego tętna powinny być wyznaczane w oparciu także o inne wskaźniki fizjologiczne. Są trzy popularne poziomy fizjologiczne stosowane przy treningu aerobowym: próg tlenowy, próg beztlenowy i vo2max. Programy treningowe są zazwyczaj tak budowane aby przesunąć te fizjologiczne punkty. Aby zalecić nieszkodliwe zakresy treningowe te punkty powinny być oszacowane. Może być to zrobione poprzez testy poziomu mleczanu lub poprzez test pochłaniania tlenu. Na podstawie tych danych okreśła się wówczas nieszkodliwe zakresy. Jeśli te punkty nie zostały zdefiniowane – bazowanie treningu na tętnie to zgadywanka.


* * *


Jak już było wcześniej wspomniane tętno to nie najlepszy sposób do monitorowania treningów szybkościowych lub interwałowych. Niektórzy trenerzy uważają, ze monitory powinny być używane do obserwowania odpoczynku pomiędzy interwałami aby można było kontrolować stopień zmęczenia. Podczas kiedy jest prawdą, że zmęczenie powinniśmy kontrolować- tętno nie jest właściwym do tego narzędziem. Czas pomiędzy interwałami powinien być oparty na czasie potrzebnym do zredukowania wysokiego stężenia mleczanu. Relacja pomiędzy tętnem a poziomem mleczanu nie jest mocna. Tętno może spaść do niskich poziomów podczas kiedy mleczan nadal utrzymywać się będzie na zbyt wysokim poziomie aby rozpoczynać następny interwał.


Monitorowanie tętna – to jest narzędzie pomocne w treningu. Jak każde narzędzie posiada swoje ograniczenia i powinno być stosowane do określonej pracy w określonym czasie. Na prędkość czy tempo wpływa bezpośrednio mniej czynników niż na tętno pracy serca i często mogą być one lepszym wskaźnikiem intensywności treningu.
Jeśli zamierzacie stosować pulsometr do monitorowania intensywności wysiłku stosujcie się do powyżej wymienionych reguł i pamiętajcie że tętno to tylko reakcja serca na wewnętrzną i zewnętrzną stymulację i nie powinno być głównym parametrem kontrolującym wasz trening.