Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Zamknij

> bieganie.pl > Zdrowie > Kontuzje

Regeneracja

05-03-2007 Adam Mazurkiewicz drukuj

Odpoczynek jest równie przyjemną częścią biegania jak sam bieg. Jednakże przy odpowiednim zacięciu potrafimy doprowadzić się do takiego wycieńczenia, że przyjemności wyrastają zęby. Jak przyspieszyć regenerację organizmu i uczynić ją mniej uciążliwą po zabójczych dystansach które zamierzamy pokonać? Czytajcie dalej...


Wstęp


James Bond powiedział kiedyś, że najniebezpieczniejszą bronią jest odpoczynek. I miał wiele racji. Regeneracja organizmu pozwala mu stanąć na szczycie swoich możliwości. Odpowiednio odświeżeni będziecie nie tylko mieli siłę fizyczną i umysłową do pokonywania poprzeczek które stawiacie przed sobą. Wasze ciała będą też zdolne do szybszej adaptacji - czyli skuteczniejszego treningu.


Zmęczenie


Czym jest zmęczenie bieganiem? Według "Leksykonu Biologicznego" (pod redakcją Czesława Jury i Haliny Krzanowskiej, Wiedza Powszechna 1992) zmęczenie to:

"[...] Stan narządu lub tkanki, w którym reagowanie na bodźce jest zredukowane lub zniesione. Zmęczenie jest wynikiem uprzedniej nadmiernej aktywności; może być też wywołane przeciążeniem systemu krążenia lub złym zaopatrzeniem tkanek w tlen. Zmęczenie charakteryzuje się spadkiem aktywności organizmu mimo wzrostu siły bodźców, i stanowi sygnał ostrzegający o konieczności uruchomienia procesów prowadzących do regeneracji i odtrucia zmęczonych narządów. Zmęczenie jest również subiektywnym wrażeniem psychologicznym, wynikłym ze stanu fizycznego, porównywalnym z wrażeniami takimi jak pragnienie i ból. Przykładami zmęczenia fizycznego jest zmęczenie mięśniowe, czyli przejściowa niepobudliwość mięśnia spowodowana jego nadmierną aktywnością, prowadzącą do nagromadzenia w nim szkodliwych produktów, np. kwasu mlekowego. Utracona pobudliwość wraca po odpoczynku i odpowiednim zaopatrzeniu w tlen [...]"


Podsumujmy tę pouczającą lekturę. Podczas wysiłku fizycznego pracujące mięśnie są niczym silnik samochodu - pobierają paliwo i wydalają spaliny. Wysoka intensywność wysiłku powoduje wyczerpywanie zasobów paliwa - substancji odżywczych zgromadzonych "pod ręką" (w samych mięśniach), a także zapasów budowanych przez organizm. "Spaliny", czyli produkty uboczne pracy mięśni gromadzą się w nich i przeszkadzają w ich dalszej pracy. Dodatkowo pojawia się mechaniczne zniszczenie tkanki mięśniowej, które musi zostać zregenerowane.

Procesy o których napisałem powyżej są oczywiście całkowicie normalne, a nawet konieczne aby wystąpił efekt adaptacji organizmu do wysiłku (czyli aby trening przyniósł efekty). Jednakże ich zbytnie nagromadzenie wywołuje efekty negatywne o których za chwilę. Wysoki poziom zmęczenia może być spowodowany długim i (lub) intensywnym biegiem (na przykład startem w maratonie) albo dużą intensywnością treningu gdy efekty zmęczenia akumulują się podczas kolejnych biegów.


Efekty


Patrząc z fizjologicznego punktu widzenia przed Twoim organizmem stają trzy problemy do rozwiązania:

  • nagromadzenie "odpadów" w mięśniach, zwłaszcza kwasu mlekowego i płynów, które powstają podczas ich intensywnej pracy
  • brak substancji odżywczych (węglowodanów), pomocniczych (np. jonów) i budulcowych (białek) koniecznych do poprawnego działania i regeneracji organizmu oraz jego odwodnienie
  • zniszczenia tkanki mięśniowej, których odbudowanie zabiera pewien czas


Wynikiem tych zmian jest zespół "wrażeń" doświadczany w różnym nasileniu przez każdą osobę uprawiającą sport. Początkowo jest to uczucie wszechogarniającego zmęczenia (przyjemne gdy nie ma się nic do roboty). Potem pojawiają się bóle, uczucie napięcia a nawet niekontrolowane skurcze i napuchnięcie mięśni oraz bóle ścięgien i stawów. Dodatkowo osłabiony jest system immunologiczny, któremu odbudowujące się za wszelką cenę mięśnie odbierają potrzebne białka. Po bardzo długim biegu z równowagi wyprowadzony zostaje także układ hormonalny i po występującym zaraz po biegu "haju" pojawia się zwiększona podatność na depresje.

Tak katowany organizm staje otworem dla kontuzji i infekcji (chorób). Trening także nie przynosi pełnego efektu. Przyznaję, że dla mnie (i wielu moich znajomych) właśnie małe katowanko jest źródłem wielkiej satysfakcji :-). Ale świadomość jego efektów i metod przeciwdziałania pomaga trenować efektywniej i zatrzymać się przed dojściem do punktu w którym trzeba będzie zrobić sobie dłuższą przerwę.


Skąd mam wiedzieć kiedy przesadzam?


Odpowiedź jest niby prosta - Twoje ciało już Ci o tym powie. Ale niektórzy z nas są wyjątkowo odporni na sugestie organizmu. Przecież przebiegnięcie 42195 metrów wymaga takiej właśnie odporności. Może wobec tego istnieje obiektywny miernik zmęczenia?

Niestety nie. Różnorodność naszych ciał jest tak wielka, że nie można (lub jak dotąd nie znaleziono) idealnego sposobu na taki pomiar. Istnieją jednakże pewne metody dzięki którym można w odpowiednim momencie powiedzieć sobie: "Hmm... lepiej uważać z tym trenowaniem...". Oto one:

Pomiar spoczynkowego tętna:


Jeśli ilość uderzeń na minutę jakie wykonuje Twoje serce kiedy obudzisz się rano jest wyższa niż zwykle o 5-10 uderzeń lepiej trenuj tego dnia spokojnie. Jeśli różnica jest większa niż 10 uderzeń - zrób sobie dzień przerwy, bo prawdopodobnie Twoje ciało jest przetrenowane.

Rozciąganie:


Kiedy rozciąganie powoduje kłujący ból, to prawdopodobnie Twoje mięśnie są przeciążone. Odpocznij.


Regeneracja - na czym polega i co mi daje?


Zasada jest prosta: zmniejszyć obciążenia, czyli trenować mniej intensywnie i przede wszystkim na krótszych dystansach, a w razie potrzeby zrobić sobie po prostu przerwę.

Po dużej imprezie (jak maraton) wracaj do biegania powoli - tak samo jak przed maratonem zmniejszasz przebiegane dystanse i dajesz organizmowi możliwość "naładowania się" przed startem - tak potem wracaj stopniowo do biegania - te same czynności w odwrotnej kolejności :-). Ogólna zasada jest taka, że na każde 1,5-2km najintensywniejszego biegu potrzebujesz 1 dzień aby dojść do stanu pełnej regeneracji.

W codziennym bieganiu najlepsze efekty daje cykliczne dawanie sobie czasu na odpoczynek. Najlepiej zadbać o przerwy coroczne (np. dwutygodniowe), comiesięczne (2-3 dni) i cotygodniowe (1 dzień) - zupełnie wolne od biegania. Żelazną zasadą powinny być też cykle intensywności treningów: jeśli jednego dnia biegasz ostro to następnego wyluzuj.

Co Ci to da? Po pierwsze - Twój organizm będzie miał czas uporać się z problemami o których pisałem powyżej. Po drugie - regenerowany regularnie organizm będzie lepiej poddawał się treningowi. Po trzecie - unikniesz efektów psychologicznych, które mogą doprowadzić do wypalenia się Twojego entuzjazmu (zjawisko znane w intensywnie uprawianych zawodach).


Jak to przyspieszyć i uczynić mniej bolesnym?


Oto kluczowe pytanie - zapewne głównie na nie szukasz odpowiedzi. Istnieje sporo czynników mogących uczynić powrót do tip-topowej formy sprawniejszym:

  • Akumulacja, czyli dużo przebiegniętych kilometrów nauczy Cię efektywniej się regenerować (głównie dlatego, że wyćwiczone ciało dozna mniejszej szkody) po długim i intensywnym biegu. Pamiętaj, że sama chęć do zakumulowania dużej ilości kilometrów może być powodem przetrenowania i kontuzji.
  • Cykliczność treningu (okresy niebiegania) zapobiegnie "wypaleniu" i pozwoli co jakiś czas na pełną regenerację
  • Zmniejszenie intensywności treningu przed długim biegiem lub zawodami - dzięki niemu zmęczenie treningowe nie nałoży się na zmęczenie biegnięciem np. maratonu, co jest prostą drogą do kontuzji.
  • Regularne rozciąganie - może to niezbyt rewolucyjne spostrzeżenie, ale mięśnie rozciągane mogą stawać się dłuższe. Dzięki temu nie pracują podczas biegu w pełnym zakresie rozciągnięcia-ściągnięcia co zmniejsza powstające w nich naprężenia.
  • Uprawianie innych sportów i zróżnicowany trening (zawierający ćwicznia siłowe i prędkościowe) pozwoli Ci biegać ekonomiczniej i wzmocni Twoje mięśnie.
  • Przyjmowanie dużej ilości płynów zwiększa objętość krwi przyspieszając transport substancji odżywczych do pracujących mięśni i usuwanie z nich odpadów. Jest to ważne zwłaszcza w trakcie i bezpośrednio po wysiłku, kiedy Twoje ciało jest mocno odwodnione.
  • Odpowiednia dieta, zróżnicowana i bogata w małoprzetworzone świeże produkty jest dla twojego organizmu źródłem paliwa. Nie zaniedbuj jej. Pamiętaj o dostarczaniu organizmowi białek (zwierzęce są lepiej przyswajane), które są konieczne do jego odbudowy. Ważna jest także niezaniżona ilość węglowodanów i tłuszczów (tak!).
  • Sen - aż dziwne, że piszę o nim na końcu. Podczas snu regeneracja przebiega najszybciej.


Co pomoże Ci podczas biegu:

  • Bieganie po miękkich nawierzchniach takich jak bieżnia czy ścieżki leśne spowoduje mniej uderzeniowych obciążeń przyczyniających się do zniszczeń w tkance mięśni, ścięgien i stawów.
  • Nieprzyjmowanie kofeiny i prostych cukrów (np. białego cukru) podczas biegu: te substancje są mieczem obosiecznym - dają ci "kopa", który pozwala zwiększyć intensywność ponad barierę osiągalną bez nich.
  • Trasa lekko pofalowana będzie obciążać w różnym stopniu różne partie mięśni - wysiłek będzie rozłożony na więcej ich grup i nie spowoduje tak dużego zużycia. Trasa płaska obciąża wciąż (i bez przerwy) te same mięśnie.

A co po bieganiu:

  • Nie zatrzymuj się od razu - w miarę możliwości przejdź lub przetruchtaj jeszcze kawałek aż ochłoniesz - nagłe zatrzymanie powoduje niekorzystny, nagły spadek ciśnienia krwi w mięśniach.
  • Jeśli czujesz ból mięśni spróbuj ochłodzić je, np przez obłożenie lodem i owinięcie bandażem elastycznym na 10-15 minut. Spowoduje to zmniejszenie stanu zapalnego który blokuje regenerację tkanki.
  • Bezlitośnie wykorzystuj punkty masażu - profesjonalnie wykonany poprawi krążenie i rozprowadzi odpady zgromadzone w mięśniach, co przyspieszy ich odświeżenie.
  • Pij często i dużo - po intensywnym i długim biegu najlepiej napoje bogate w jony (napoje dla sportowców).
    Uwaga: jeżeli mimo spożywania dużych ilości płynów nie wydalasz moczu - zgłoś się do lekarza, bo masz poważne odwodnienie!
  • Jedz - glikogen konieczny do regeneracji jest wchłaniany dwa razy szybciej podczas 1-2 godzin po biegu. Wybieraj to, na co masz szczególną ochotę - Twój organizm podpowiada Ci czego mu brakuje.
  • Po bardzo intensywnym bieganiu, kiedy bóle mięśni, zakwasy i inne ciekawe sprawy tego typu powstrzymują Cię od biegania spróbuj mimo wszystko zdobyć się na codzienny spacer lub bardzo delikatny trucht, pływanie lub jazdę na rowerze, które pobudzą krążenie w mięśniach.
  • Daj sobie parę dodatkowych chwil na sen - może wypróbuj małą popołudniową drzemkę?

Co robić aby regenerować się szybciej?


Eksperymenty wskazują na jedną główną przyczynę szybkiej regeneracji - dużą akumulację. Ujmując sytuację w jednym zdaniu: najlepiej regenerują się doświadczeni biegacze o dużym kilometrażu, którzy dbają o odżywianie i odpowiednią ilość snu.

Efektywność regeneracji jest także determinowana przez czynniki wrodzone których nie da się wytrenować. Głównym jest prawdopodobnie jakość ukrwienia organizmu w miejscach, gdzie praca mięśni jest najintensywniejsza. Innym czynnikiem na który nie mamy wpływu jest wiek: im jesteśmy starsi tym wolniej się regenerujemy.

Istnieje także pogląd, że szybkość regeneracji można zwiększyć stosując wielokrotne treningi w ciągu dnia. Na przykład podwaja się ilość treningów, a sumę przebieganych kilometrów zwiększa się 1,5 raza. W ten sposób trenował Frank Shorter (zwycięzca Maratonu Olimpijskiego 1972) i Ron Clark (3 treningi dziennie) - który słynął z umiejętności częstego startowania w zawodach i uzyskiwania czasów na światowym poziomie.

I to by było wszystko tym razem. Pamiętajcie co powiedział agent 007 i miłego odpoczywania!



Kontuzje

  • Shin splints, czyli bóle piszczeli
  • Powrót do treningów po kontuzji kolana
  • Czy z bólem pleców można biegać?
  • Chcesz uniknąć kontuzji? Trenuj w różnych b...
  • Buty a kontuzje u biegaczy
  • Ból Achillesów może być związany z mięśn...
  • Bieganie boso kontra buty
  • Masz problem z Achillesem? Jesteś biegaczem?
  • Dobór obuwia
  • Podtrzymanie formy
  • Bieganie po śniegu, a technika
  • Ścięgno Achillesa
  • Stabilizator stawu kolanowego
  • Nadpronacja lewej nogi
  • Kontuzja stawu kolanowego
  • Opaska magnetyczna
  • Ból stopy
  • Zastosowanie technik rozciągających w zmniejs...
  • Zastosowanie technik rozciągających w zmniejs...
  • Jak okładać łydki lodem?
  • Rozciąganie: zdrowie, regeneracja + wydajnoś...
  • Konkurs dla osób z kontuzjami!
  • Ból po wewnętrznej stronie kolana
  • Ból pleców podczas biegania
  • Zajęcia Pilates dla kobiet
  • Problemy z kręgosłupem
  • Rozciągnięty czy przykurczony ? Badanie napi...
  • Rehabilitacja po kontuzji biodra
  • Kremy dla biegaczy
  • Ból po wewnętrznej stronie kolana
  • Rozcięgno podeszwowe
  • Złamanie przeciążeniowe.
  • Bieganie a bolesne żylaki
  • Po kontuzji ścięgna Achillesa
  • Nadmierna supinacja
  • Co Was boli
  • Ból rwy kulszowej
  • Zespół pasma biodrowo-piszczelowego
  • Podstawowe kontuzje - jak im zapobiegać?
  • Pronacja i supinacja - czym to sie je?
  • Nie wszyscy narodzili się aby biegać boso
  • Epidemia kontuzji wywołanych bieganiem boso
  • Kuracja farmakologiczna chrząstki stawowej
  • „Kolano Skoczka” - objawy, prewencja
  • Uszkodzenie rozcięgna podeszwowego.
  • Ortoreh Zaprasza
  • Bóle piszczeli u biegaczy - jak sobie z nimi r...
  • The Stick czyli Kijek - relacja z Georgii
  • Kontuzje kolana - Miniporadnik. Skrót wykładu...
  • Komentarz po spotkaniu w "Ortorehu"
  • Jak się przygotować do biegów górskich
  • Krzysztof Piszczatowski - Szaman reprezentacji ...
  • Krioterapia - leczenie zimnem
  • POSE czyli Dr ROMANOV i jego wyznawcy
  • Porozmawiajmy o ... kolanach
  • Badania biomechaniki przed maratonem w Poznaniu
  • Co się dzieje ze stopą podczas biegu?
  • Analiza biomechaniki stóp i nóg biegaczy
  • Uraz - pierwsza pomoc
  • Nie zapominajcie o ćwiczeniach ogólnorozwojowych
  • Zapalenie Ścięgna Achillesa - jedna z najbard...
  • Regeneracja po maratonie
  • Regeneracja
  • bkk_1.jpg

    Przebiegniety dystans:
    km

    Twoja waga:
    kg

    Spalilas (-es):
    kilokalorii [kcal]


    marszalek_osteopata_240_gif.gif
    ortoreh_240.jpg